De Internationale filosofie-olympiade

De internationale filosofie-olympiade, wat een verrijkende ervaring! Het was onvergetelijk en enorm leerrijk. Vijf dagen heb ik met meer dan honderd gelijkgezinden van over heel de wereld doorgebracht in Bar, een prachtig stadje in Montenegro. Bar was prachtig! Elke avond de zon zien ondergaan in zee, zalig gewoon. Het mooie Skadarmeer, dat tot aan Albanië loopt, was gewoon adembenemend. De organisatie regelde een boottocht op het meer en dat zorgde bij iedereen voor enkele momenten van ademloze bewondering.

Net zo bewonderenswaardig als Bar en omgeving waren de deelnemers van de olympiade. Zoveel enorm verschillende individuen, uit 50 verschillende landen maar met allemaal dezelfde interesse, met die ene onverbrekelijke band: filosofie. Vijf dagen lang hadden we de mogelijkheid om met elkaar te discussiëren over verschillende filosofische vragen. Het was niet alleen een kans om meer over filosofie te leren, maar ook om talen te oefenen! Engels werd uiteraard het meest gesproken, maar ook Duits en Frans werden her en der gehoord. Heel leerrijk. Je ontmoet daar mensen van wie je weet dat ze het heel ver zullen brengen, een heel nederig makende ervaring.

Natuurlijk spraken we niet alleen over filosofie, maar er werden ook vriendschappen gesloten. Een paar vriendschappen voor het leven, denk ik wel. Hoop ik alleszins. Maar we waren uiteraard allemaal samengekomen met een reden, namelijk de wedstrijd. Hoewel iedereen vooral probeerde te genieten van de ervaring en de competitie een beetje achterwege te laten, kwam donderdag dan toch het grote moment: het essay schrijven. Ik werd gegrepen door stress. Vier uur de tijd kregen we om een essay te schrijven over één van de vier citaten die we zouden krijgen. Vier citaten die we pas op het moment zelf te weten zouden komen. Vier uur klinkt misschien heel erg lang, maar geloof me, het was veel te kort. Daar zat ik dan in een lokaal met een laptop zonder internet en een woordenboek. Ik kreeg de vier citaten en de klok startte. We kregen de vier citaten in de vier talen van de IPO: Frans, Duits, Engels en Spaans. Hier volgen ze:

1. Aristoteles
« Quant à l’âme dianoétique, les images remplacent pour elle les sensations, et quand elle affirme ou nie le bon et le mauvais, elle fuit ou poursuit. C’est pourquoi jamais l’âme ne pense sans image ».

„Der zum Denken fähigen Seele kommen die Vorstellungsgehalte wie Wahrnehmungsgehalte zu; und wenn sie ein Gut oder Übel bejaht oder verneint, dann meidet oder verfolgt sie. Deswegen denkt die Seele niemals ohne Vorstellungsgehalt.“

“En vez de sensaciones, el alma discursiva utiliza imágenes. Y cuando afirma o niega (de lo imaginado) que es bueno o malo, huye de ello o lo persigue. He ahí cómo el alma jamás intelige sin el concurso de una imagen.”

“Images belong to the rational soul in the manner of perceptions, and whenever it affirms or denies that something is good or bad, it pursues or avoids. Consequently, the soul never thinks without an image.”

2. Mengzi

“Todos los hombres tienen un corazón incapaz de soportar los sufrimientos de los otros. Los reyes antiguos tenían el corazón compasivo, por ello practicaban una política igualmente compasiva. Cuando con un corazón compasivo se practica una política igualmente compasiva, el gobierno del mundo es tan fácil como hacer girar algo en la palma de la mano.”

“No man is devoid of a heart sensitive to the sufferings to the others. Such a sensitive heart was possessed by Former Kings and this manifested itself in compassionate government. With such sensitive heart behind compassionate government, it was as easy to rule the Empire as rolling it on your palm.”

« Tout homme possède un cœur qui ne peut tolérer la souffrance d’autrui. Comme les anciens rois possédaient un cœur qui ne pouvait tolérer la souffrance d’autrui, ils établirent un gouvernement qui ne pouvait tolérer la souffrance d’autrui ; et comme ils mirent en pratique des mesures qui rendaient intolérable la souffrance d’autrui, ils instaurèrent l’ordre dans le monde aussi facilement qu’on fait tourner une boule dans le creux de la main ».

„Alle Menschen haben den Kardialsinn, der dazu befähigt, nicht hartherzig zu sein gegenüber anderen Menschen. Da die Ahnkönige (ergo) den Kardialsinn hatten, der dazu befähigte, nicht hartherzig gegenüber anderen Menschen zu sein, haben sie halt folglich Regulierungen, die nicht hartherzig waren gegenüber den Menschen, entstehen lassen. Wenn ein Herrscher mit dem Kardialsinn, welcher dazu befähigt, nicht hartherzig zu sein gegenüber anderen Menschen, Regulierungen praktiziert, die nicht hartherzig sind gegenüber den Menschen, dann erlaubt dies ihm, beim Dienstbewusstmachen des Reichs dieses auf der Handfläche kreisen zu lassen.“

3. Immanuel Kant

„Da es nun mit der unter den Völkern der Erde einmal durchgängig überhandgenommenen (engeren oder weiteren) Gemeinschaft so weit gekommen ist, dass die Rechtsverletzung an einem Platz der Erde an allen gefühlt wird […].“

« Puisque désormais la communauté (plus ou moins restreinte ou large) des peuples de la terre s’est développée au point que la violation du droit en un endroit de la terre est ressentie en tous […] ».

“Because a (narrower or wider) universal community widely prevails among the Earth’s peoples, a transgression of rights in one place in the world is felt everywhere […].”

“Como se ha avanzado tanto en el establecimiento de una comunidad (más o menos estrecha) entre los pueblos de la tierra que la violación del derecho en un punto de la tierra repercute en todos los demás […].”

4. Lydia Goehr

“A work of art takes place in and as a performance in which listeners or observers abstract the artwork out of the context of the empirical or real world to render it purely aesthetic, an abstractive and active deed that requires them to achieve a state of self- or world-forgetfulness as they enter into the new world of the work of art.”

“Una obra de arte se produce por medio y en forma de una actuación en la que los oyentes u espectadores abstraen la obra del contexto del mundo empírico o real y la convierten en algo puramente estético, un hecho activo de abstracción por el que deben alcanzar un estado de olvido de sí mismos y del mundo al entrar en el nuevo mundo de la obra de arte.”

„Ein Kunstwerk entsteht in und als eine Performance, in der die Zuhörer oder Beobachter das Kunstwerk aus dem Kontext der empirischen oder realen Welt abstrahieren, um es rein ästhetisch zu machen, eine abstrakte und aktive Tat, die von ihnen erfordert, einen Zustand des Selbst- oder Weltvergessenheit zu erreichen, wenn sie in die neue Welt des Kunstwerks eintreten.“

« Une œuvre d’art se réalise dans et sous la forme d’une performance dans laquelle qui écoute ou observe extrait l’ouvrage du contexte du monde empirique ou réel pour la rendre purement esthétique, par une démarche d’abstraction active qui exige que l’on atteigne un état d’oubli de soi et du monde au moment où de pénétrer dans le nouveau monde de l’œuvre d’art ».

Na een lange tijd nadenken koos ik voor het tweede citaat. Een uur ging voorbij voor ik daadwerkelijk begon te schrijven. Ik had tijd nodig om mijn mening te vormen en goed na te denken over hoe ik die zou formuleren en of ik het citaat wel goed begrepen had. Uiteindelijk begon ik er dan aan, in het Engels, met nog maar drie uur te gaan.

Ik schreef eerst en vooral dat compassie in je hart niet altijd zal leiden tot een compassievol mens zijn. Compassie is een emotie, een gevoel. Een gevoel dat je kan onderdrukken zoals elk ander gevoel. Iedereen is in staat om bepaalde gevoelens af en toe niet naar boven te laten komen. Denk maar aan woede of verdriet of jaloezie, af en toe wil je die gewoon even onderdrukken.

Ten tweede was ik ervan overtuigd dat een compassievol leider en/of een compassievolle regering niet volstaat. Het volk moet ook compassievol zijn en met elkaar en met de

wetten en regels kunnen omgaan, anders komen er opstanden en rebellie en dat kan nooit leiden tot een makkelijk te regeren rijk. Daarenboven is een compassievol leider niet altijd goed, soms moet je als leider harde beslissingen nemen en knopen doorhakken die voor sommige groepen mensen niet altijd even aangenaam zijn. Dan moet je in staat zijn je compassie opzij te zetten, te onderdrukken. Je kan je niet altijd laten leiden door je hart, je hebt je verstand, je ratio, ook nodig.

Tot slot paste ik toe wat ik geleerd heb in de lessen Latijn en dacht aan de stoa. De stoïcijnen willen alles in harmonie zien. Dus in dit geval: de harmonie van ratio en compassie en de harmonie van volk en regering.

Jammer genoeg had ik niet genoeg tijd om mijn essay te verfijnen en had ik ook amper tijd om een goed slot te schrijven, waardoor mijn essay de kracht verloor die het nodig had. Ik stapte met een slecht gevoel weg uit het lokaal. Een domper op het mooie avontuur. Maar lang heb ik niet getreurd, de ervaring ging verder, het essay lag al achter mij en het heeft geen nut om te blijven dwalen op iets waar niets meer aan te veranderen valt. Het zou zonde zijn om mijn gehele avontuur te laten verpesten door één tegenslag. Ik ging door en heb nog ten volle genoten van de overige dagen. Zaterdagavond was er de slotceremonie, waar ik naartoe ging zonder verwachtingen voor mezelf, maar met veel hoop voor mijn nieuwe vrienden. Zoals gedacht, won ik niks, maar echt treurig werd ik er niet van. Uiteraard zat er ergens wel die teleurstelling, maar dat werd goedgemaakt toen ik op het podium mijn nieuwe vrienden zag schitteren.

Uiteindelijk kwam de laatste dag. Met pijn in het hart nam ik zondagmiddag afscheid van Bar en van de fantastische mensen die ik daar ontmoet heb. Het was een ‘once-in-a- lifetime’- ervaring, die ik nooit meer kan of wil vergeten. Het zal me voor altijd bijblijven, voor altijd in mijn hart. Ik ben vooral blij dat ik zoiets heb kunnen en mogen meemaken. Ik ben supertrots op mezelf dat ik tot daar geraakt ben. Ik ben en blijf altijd de winnaar van de Belgische preselectie van de internationale filosofie olympiade, dat en mijn herinneringen aan de reis zal men mij nooit kunnen afnemen. Iedereen die daar aanwezig was, was eigenlijk een winnaar, want we hebben allemaal een onvergetelijk avontuur mogen beleven! Samen denkend en samen (be)levend, en gaat het daar net niet om in het veel te korte mensenleven?